مقدمه
شیرآلات صنعتی عضو جدایی ناپذیر و حیاتی در صنایع کوچک و بزرگ هستند. از خانه های کوچک تا قلب بزرگترین پتروشیمی ها شیرآلات برای کنترل جریان سیالات مورد استفاده قرار می گیرند. عبور سیالات گاها وابسته به شرایط می بایست دچار تغییر شود و اعمال این تغییرات توسط قسمتی از شیرآلات به نام عملگر امکان پذیر است. پیچیدگی و حساسیت صنعت در کنار توان نیروی اپراتور مشخص می کند شیرآلات با چه عملگری باید مورد استفاده قرار گیرند.
عملگر چیست؟
عملگر به عنوان یک جز مهم از بدنه شیرآلات به حساب می آید. شیرآلات پس از تولید نهایی و رنگ آمیزی با پوشش های مختلف، آماده می شوند که عملگرها بر روی آن ها نصب شوند. عملگر (actuator) در تعریف ساده قسمتی از شیر است که وظیفه کنترل آن را بر عهده دارد. عملگر مستقیما روی ساقه (stem) شیر تاثیر می گذارد و باز یا بسته بودن آن را کنترل می کند.
مکانیزم عملکرد عملگرها به چه صورت است؟
عملگر پس از نصب بر روی شیر، عمدتا به ساقه شیر (stem) متصل میشود. همچنین ساقه ی شیر به دیسک که در مسیر عبور جریان است اتصال دارد. تغییر وضعیت عملگر در نهایت به تغییر موقعیت دیسک می انجامد و باز، بسته و یا نیمه باز بودن شیر مشخص می گردد.
انواع عملگرها
عملگر ها در چهار مدل اصلی قابل نصب بر روی شیرآلات می باشند. کلیه شیرآلات در نهایت یکی از این چهار عملگر را دارا هستند. فاکتور های زیر در انتخاب نوع عملگر تاثیر گذارند:
- سایز شیرآلات
- صنعتی که شیرآلات در آن استفاده می گردند
- دقت و سرعت باز و بسته شدن شیرآلات
عملگرهای دستی
همانطور که از نام این اجزا پیداست، آنها توسط اپراتور و نیروی انسانی کنترل می شوند. به بیانی دیگر، باز یا بسته کردن شیر توسط انسان و به صورت دستی صورت می گیرد. عملگر دستی در دو شکل و فرم تولید و عرضه می گردد:
۱- عملگر دستی اهرمی
این نوع عملگر مانند یک اهرم می باشد و فشردن و یا آزاد کردن آن سبب باز و بسته شدن شیر می گردد. این نوع عملگر عمدتا در شیرهای پروانه ای ویفری قابل مشاهده است.
۲- عملگر دستی گیربکسی
این نوع عملگرمانند یک فلکه است که چرخاندن آن در جهات راست یا چپ سبب باز و بسته شدن شیر می شود.
عملگرهای دستی در شیرآلات با سایزهای کوچک مورد استفاده قرار می گیرد زیرا تنها در آن سایز ها نیروی انسانی امکان باز و بسته کردن شیرآلات را دارد. در سایز های بالاتر می بایست کنترل شیرها به صورت اتوماتیک انجام شود که در ادامه مقاله با روش های مختلف آن آشنا می شوید.
عملگر پنوماتیک
در خیلی از موارد پیش می آید که به سبب ابعاد بزرگ شیرآلات و یا همچنین اهمیت کنترل دقیق و لحظه ای، نیروی انسانی نمی تواند از پس این مسئولیت برآید. در چنین موقعیت هایی از عملگرهایی استفاده می گردد که نیروی محرکه آن به جز نیروی فیزیکی اپراتور است. از متعارف و پرکاربردترین این عملگرها می توان به عملگر پنوماتیک یا عملگر بادی اشاره کرد.
نیروی محرکه این عملگر فشار هوای ابزار دقیق است. به همین منظور در کنار شیرآلاتی با این عملگر می بایست همواره یک واحد یوتیلیتی (utility unit) برای تامین هوای ابزار دقیق فعالیت داشته باشد. این عملگر در دو فرم و سیستم متفاوت تولید می شود:
۱- دیافراگمی
در این مدل، داخله محفظه اصلی عملگر یک صفحه دیافراگمی وجود دارد که از طریق یک فنر به دیسک متصل شده و سبب کنترل شیر می شود. به این صورت که فشار هوای ابزار دقیق پس از ورود به محفظه داخلی عملگر با اعمال فشار به دیافراگمی باعث می شود که دیافراگم بالا یا پایین رود و در نتیجه اعمال تغییرات به فنر، دیسک شیر نیز تغییر وضعیت دهد.
این مدل از عملگر پنوماتیک غالبا با شیرآلاتی که دیسک آنان عمودی است مانند شیر کشویی و شیر گلوب سینک می شوند.
۲- پیستونی
عملگر پنوماتیکی همراه با پیستون به صورت یک باکس برو روی شیر قرار می گیرد. درون سیستم شامل سیستم پیستون و فنر می باشد. با ورود های ابزار دقیق دو اتفاق محتمل است. در سناریو اول، این هوا سبب فشردن فنرها و در سناریو دوم سبب کشش در آن ها می شود. از آنجایی که حرکت فنرها به صورت خطی می باشد ما به یک قطعه نیاز داریم تا این حرکت رفت و برگشتی خطی را به حرکت دورانی تبدیل کند. این قطعه مستقیما به ساقه شیر متصل می باشد و با تغییر آن وضعیت شیر نیز تغییر می کند.
این مدل از عملگر پنوماتیک عمدتا با شیرآلاتی که دیسک آنها چرخشی است مانند شیر پروانه ای، بال ولو و پلاگ ولو سینک می شوند.
موارد مهم در انتخاب نوع عملگر پنوماتیک:
- سایز شیر
- مدل و مکانیزم شیر
- زمان کامل مورد نیاز برای تغییر کامل وضعیت
همچنین مطالعه کنید:
عملگر هیدرولیک
در دومین مدل پر کاربرد از عملگرهای اتوماتیک می توان به عملگرهای هیدرولیکی اشاره کرد. نیروی محرکه در این سیستم روغن هیدرولیک است اما خود این روغن نیاز برای حرکت و جریان یافتن دارد که توسط پمپ و یا نیروی هوا تامین می گردد.
عملکرد این عملگر از لحاظ مکانیکی مشابه عملگر پنوماتیکی می باشد به این صورت که مشابه مدل بالا، روغن در سیستم حرکت کرده و سبب باز یا بسته شن شیر می شود. این عملگر در شیرآلات با سایزهای بسیار بزرگ استفاده می شود.
عملگر برقی
همانطور که از نام این عملگر پیداست، نیروی محرکه آن توسط جریان الکتریسیته تامین و تغذیه می شود. برق با ولتاژ مناسب وارد محفظه اصلی عملگر شده و دستور مرتبط را به دیسک شیر می دهد و آن را باز و بسته می کند.
چالش های استفاده از این نوع عملگر:
- نوسانات برق
- قطعی های مکرر برق
- محدودیت در سایز و نوع شیرآلات ( عمدتا شیرآلات برنجی یا استیل تا سایز ۱ اینچ)
عملگر MOV (Motorized)
شامل یک قطعه موتوری و یک گیربکس می باشد که موتور با سرعت بسیار بالا می چرخد و لزوم استفاده از گیربکس به دلیل تبدیل این چرخش به گشتاور است. این عملگر از خاص ترین مدل عملگر هاست.
نقش سیال کنترل در تامین شیرآلات با عملگرهای مختلف چگونه است؟
بازرگانی سیال کنترل با بیش از ۲۰ سال سابقه در تامین و عرضه شیرآلات، لوله و اتصالات صنعتی گستره عظیم و متنوعی از شیرآلات با انواع عملگرها را در اختیار مشتریان خود می گذارد. این مجموعه هم در زمینه تامین شیرآلات و هم تامین عملگرها به صورت جداگانه فعالیت میکند. همچنین درصورت درخواست مشتریان امکان نصب عملگر بر روی شیر های دلخواه نیز توسط سیال کنترل امکان پذیر است.
خرید و قیمت عملگرها
برای کسب اطلاعات بیشتر در خصوص قیمت و موارد فنی می توانید با کارشناسان و مدیران فروش مجموعه در تماس باشید. همچنین امکان دریافت پیش فاکتور به صورت لحظه ای و بازرسی اقلام در انبارهای مجموعه وجود دارد.
خرید انواع عملگر از سایت سیال کنترل
انواع شیرآلات صنعتی با عملگر پنوماتیکی با کیفیت عالی را از سیال کنترل خریداری کنید و از خدمات مشاوره تخصصی ما بهرهمند شوید! انتخاب ما، انتخاب کیفیت و اعتماد است!
